Rejestr Fundacji Rodzinnych: krok w stronę cyfryzacji czy tylko prowizoryczne rozwiązanie?

Fundacje rodzinne zyskują coraz większe znaczenie jako narzędzie sukcesji i ochrony majątku rodzinnego. Wraz ze wzrostem liczby zakładanych fundacji rośnie jednak znaczenie sprawnie działającego systemu rejestrowego, który powinien zapewniać szybkie procedury, łatwy dostęp do informacji oraz bezpieczeństwo obrotu prawnego.

Czy uruchomienie elektronicznego Rejestru Fundacji Rodzinnych rzeczywiście usprawniło funkcjonowanie fundacji rodzinnych w Polsce? Przyglądamy się najważniejszym problemom zgłaszanym przez praktyków.

Przewlekłość postępowań

Jednym z najczęściej podnoszonych problemów pozostaje przewlekłość postępowań rejestrowych. W opinii przedstawicieli rynku zbyt długi czas oczekiwania na wpis do rejestru lub rejestrację zmian zaczyna wpływać nie tylko na sam komfort funkcjonowania fundacji rodzinnych, lecz także na ich zdolność do prowadzenia bieżącej działalności. Problem ten przekłada się m.in. na procesy AML/KYC realizowane przez instytucje finansowe, utrudnia otwieranie rachunków bankowych, a także wydłuża realizację wielu czynności korporacyjnych i inwestycyjnych. Średni czas oczekiwania na wpis sięga kilkunastu miesięcy. Fundacja rodzinna została pomyślana przede wszystkim jako narzędzie sukcesyjne, którego zadaniem jest zapewnienie ciągłości zarządzania majątkiem rodzinnym i wielopokoleniowymi przedsiębiorstwami. W sytuacjach wymagających szybkiego działania, takich jak śmierć fundatora czy konieczność niezwłocznego uregulowania kwestii organizacyjnych, przewlekłe procedury rejestrowe mogą osłabiać skuteczność całego mechanizmu sukcesyjnego.

Cyfryzacja Rejestru Fundacji Rodzinnych. Co zmieniło się w praktyce?

Uruchomiony pod koniec lipca, długo wyczekiwany, zdigitalizowany Rejestr Fundacji Rodzinnych (RFR) miał stanowić istotne ułatwienie dla fundatorów, beneficjentów oraz profesjonalnych pełnomocników. W praktyce jednak umożliwia jedynie nieodpłatny dostęp do podstawowych danych rejestrowych, takich jak numer REGON, NIP czy siedziba fundacji. Analiza obowiązujących przepisów oraz wnioski płynące z niedawnych konsultacji publicznych prowadzą do jednoznacznego wniosku: obecne rozwiązanie ma charakter przejściowy i nie eliminuje najważniejszych problemów, z którymi na co dzień mierzą się uczestnicy obrotu, takich jak ograniczony dostęp do kluczowych dokumentów.  Co więcej, nowy system nie doprowadził do realnego odciążenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim, który nadal pozostaje jedynym sądem rejestrowym właściwym dla fundacji rodzinnych.

Utrudnienia w dostępie do akt rejestrowych

Dyskusję budzi również obecny model dostępu do dokumentów rejestrowych. Pomimo uruchomienia elektronicznego rejestru, praktycznie cała dokumentacja pozostaje dostępna wyłącznie w tradycyjnej, papierowej formie. Powoduje to trudności zarówno dla przedsiębiorców, banków, profesjonalnych doradców i instytucji finansowych, jak i dla organów państwowych wykonujących ustawowe obowiązki związane z kontrolą i weryfikacją podmiotów gospodarczych.

Reakcja Ministerstwa Sprawiedliwości

W odpowiedzi na zgłaszane problemy Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi prace nad usprawnieniem funkcjonowania Rejestru Fundacji Rodzinnych. Kluczowym rozważanym rozwiązaniem jest włączenie RFR do systemu Krajowego Rejestru Sądowego oraz przekazanie spraw rejestrowych 27 wydziałom gospodarczym w całej Polsce. Proponowany kierunek zmian zakłada także pełną elektronizację postępowań rejestrowych. Zmiany te są od dawna postulowane przez przedstawicieli środowisk prawniczych i w założeniu mają doprowadzić do istotnego skrócenia czasu rozpoznawania spraw i zwiększenia dostępności systemu.

Trzeba zwrócić w tym miejscu uwagę na to, że cyfryzacja nie może oznaczać bezrefleksyjnego rozszerzania zakresu jawności danych. Fundacje rodzinne często służą do zarządzania znacznym majątkiem prywatnym, dlatego informacje dotyczące beneficjentów, relacji rodzinnych czy struktury majątkowej powinny podlegać odpowiednim mechanizmom ochrony. Kluczowym wyzwaniem będzie zatem znalezienie równowagi pomiędzy efektywnością rejestru a ochroną prywatności fundatorów i beneficjentów fundacji rodzinnych.

Czy planowane reformy okażą się wystarczające, aby zapewnić fundacjom rodzinnym stabilne i efektywne warunki funkcjonowania? Biorąc pod uwagę rosnącą popularność tej instytucji w procesach sukcesji oraz zarządzania majątkiem rodzinnym, efektywność systemu rejestrowego będzie miała istotne znaczenie dla dalszego rozwoju fundacji rodzinnych w Polsce.

Najbliższe miesiące będą kluczowe dla dalszego rozwoju fundacji rodzinnych. Jeśli rozważają Państwo jej utworzenie, planują sukcesję lub napotykają praktyczne problemy związane z funkcjonowaniem Rejestru Fundacji Rodzinnych, zapraszamy do kontaktu. Chętnie podzielimy się naszym doświadczeniem!

14.10.2026, Aleksandra Kopydłowska, Jan Skoniecki

Osoby odpowiedzialne

Aleksandra Kopydłowska

asystent prawny

Aleksandra Kopydłowska

Jan Skoniecki

asystent prawny

Jan Skoniecki

Kolejny artykuł


powrót do wszystkich aktualności